ရာဇဝတ်မှုကို ပြန်လည်စဉ်းစားခြင်း
ရာဇဝတ်မှုကို “မကောင်းတဲ့လူက မကောင်းတဲ့အလုပ်လုပ်တာ” ဆိုတဲ့ အလွယ်အမြင်တခုထဲနဲ့ မယူဆဘဲ ဥပဒေ၊ နစ်နာမှု၊ အာဏာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ လူမှုတည်ဆောက်မှုနှင့် တရားမျှတမှုတို့ ဆုံရာက မေးခွန်းတခုအဖြစ် လေ့လာခြင်း။
ရာဇဝတ်မှုကို ဘာကြောင့် လေ့လာရသလဲ
ရာဇဝတ်မှုဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ လူမှုဘဝနဲ့ နိုင်ငံရေးထဲမှာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတိုင်းက တူညီတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သုံးနေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တခါတရံ ရာဇဝတ်မှုဆိုတာ နစ်နာမှုကို ခေါ်တာဖြစ်သလို၊ တခါတရံ အာဏာမလိုချင်တဲ့ အပြုအမူကို တံဆိပ်ကပ်တာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
လူတယောက် မုန့်ခိုးစားရင် ရာဇဝတ်မှုလို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လုပ်အားခကို စနစ်တကျလုယူတာ၊ မြေယာကို ဥပဒေစာရွက်နဲ့ သိမ်းတာ၊ လူထုကို ကြောက်စိတ်နဲ့ အုပ်ချုပ်တာတွေကိုတော့ တခါတရံ “စီမံခန့်ခွဲမှု” “စီးပွားရေး” “လုံခြုံရေး” လို့ပဲ ခေါ်ကြပါတယ်။
- နစ်နာမှုရှိသော လုပ်ရပ်တခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
- ဥပဒေက တားမြစ်ထားတဲ့ လုပ်ရပ်တခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
- အာဏာရှိသူတွေ မလိုချင်တဲ့ ပုန်ကန်မှုကို တံဆိပ်ကပ်ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
နားလည်မှုအုတ်မြစ် ၃ ခု
ရာဇဝတ်မှုဟာ သဘာဝအတိုင်း ရှိနေတဲ့ အရာတခုမဟုတ်ပါ။ နစ်နာမှု၊ ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်နှင့် အာဏာဆက်ဆံရေးတို့ ဆုံတဲ့နေရာမှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်တခု ဖြစ်ပါတယ်။
နစ်နာမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ
ရာဇဝတ်မှုကို နားလည်ဖို့ ပထမဆုံး မေးရမှာက ဘယ်သူ့အသက်၊ ခန္ဓာကိုယ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အခွင့်အရေး၊ ဂုဏ်သိက္ခာ သို့မဟုတ် အနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေခဲ့သလဲဆိုတာပါ။ ဥပဒေထဲ မပါပေမယ့် တကယ်နစ်နာမှုရှိနိုင်သလို၊ ဥပဒေထဲပါပေမယ့် တကယ်နစ်နာမှုမရှိတဲ့ ကိစ္စတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဥပဒေ၊ သတ်မှတ်ချက်နှင့် တံဆိပ်ကပ်မှု
ရာဇဝတ်မှုဆိုတာ ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အမျိုးအစားလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဥပဒေဟာ ကောင်းမြတ်မှုရဲ့ မှန်ကန်သောအသံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ သမိုင်း၊ အာဏာ၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် ကြောက်စိတ်တို့က တည်ဆောက်ထားတဲ့ ဘောင်တခုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အာဏာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပုန်ကန်မှု
လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုမှာ ဘယ်အရာကို ကာကွယ်ထားသလဲဆိုတာ ကြည့်ရင် ဘယ်အရာကို ရာဇဝတ်မှုလို့ သတ်မှတ်မလဲဆိုတာ နားလည်လာနိုင်ပါတယ်။ တခါတရံ ရာဇဝတ်မှုဟာ နစ်နာမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ တည်ရှိနေတဲ့ အာဏာအစီအစဉ်ကို ထိပါးသောကြောင့် ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။
ရာဇဝတ်မှုကို ကြည့်နိုင်သည့် ရှုထောင့် ၅ လွှာ
ရာဇဝတ်မှုကို ဘယ်အလွှာကနေ ဆွေးနွေးနေသလဲ မရှင်းရင် “ဥပဒေ” “ကိုယ်ကျင့်တရား” “လုံခြုံရေး” “ပုန်ကန်မှု” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေ ရောထွေးသွားနိုင်ပါတယ်။
ကိုယ်ကျင့်တရား၊ နစ်နာမှုနှင့် အမှား
ဒီအလွှာမှာ ရာဇဝတ်မှုကို တယောက်ယောက်ကို တကယ်ထိခိုက်စေတဲ့ လုပ်ရပ် အဖြစ် ကြည့်ပါတယ်။
အဓိကမေးခွန်း: ဘယ်သူ့ဘဝ၊ လုံခြုံရေး၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အသံ သို့မဟုတ် အနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေခဲ့သလဲ။
တင်းမာမှု: ဥပဒေက မဖမ်းတဲ့ အကြီးစားနစ်နာမှုတွေကို ဘယ်လိုနားလည်မလဲ။ ဥပမာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှု၊ စနစ်တကျဖိနှိပ်မှု၊ စစ်ရာဇဝတ်မှု။
“ဥပဒေထဲ မပါလို့ နစ်နာမှုမရှိဘူးလို့ မဆိုနိုင်သလို၊ ဥပဒေထဲပါလို့လည်း အမြဲတမ်း အမှားကြီးလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။”
ဥပဒေ၊ တရားဝင်မှုနှင့် အနိုင်ရသူများ၏ ဘောင်
ဒီအလွှာမှာ ရာဇဝတ်မှုဟာ ဥပဒေဖောက်ဖျက်မှု ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ရိုးရှင်းသလိုမြင်ရပေမယ့် ဥပဒေကို ဘယ်သူရေးခဲ့သလဲဆိုတာ မေးလိုက်တာနဲ့ ပိုရှုပ်ထွေးလာပါတယ်။
တရားဝင်မှုနှင့် တရားမျှတမှု: တရားဝင်တာဟာ တရားမျှတတာနဲ့ မတူပါဘူး။ ကိုလိုနီဥပဒေ၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ၊ မတရားသည့် အမိန့်များကလည်း တရားဝင်ဟန်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
မေးရမည့်အချက်: ဥပဒေက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်နေတာလား၊ အာဏာရှိသူတွေရဲ့ စည်းဘောင်ကို ကာကွယ်နေတာလား။
“ဥပဒေကိုလိုက်နာတာက ကောင်းနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် မတရားတဲ့ဥပဒေကို မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ လိုက်နာတာက ကိုယ်ကျင့်တရားမဟုတ်တော့ဘူး။”
ဘယ်သူကို ရာဇဝတ်သားလို့ ခေါ်ပြီး ဘယ်သူကို လေးစားသူလို့ ခေါ်သလဲ
ဒီအလွှာမှာ ရာဇဝတ်မှုဟာ လူမှုတံဆိပ်ကပ်မှုနှင့် အတန်းအစားနိုင်ငံရေး ဖြစ်လာပါတယ်။
ရွေးချယ်ခံရသောအပြစ်: ဆင်းရဲသူရဲ့ ခိုးမှုကို မြင်လွယ်ပေမယ့် ချမ်းသာသူရဲ့ လုပ်အားခလုယူမှုကို စီးပွားရေးအခက်အခဲလို ပြောတတ်ကြပါတယ်။
အပြင်ပန်းစည်းကမ်း: လူ့အဖွဲ့အစည်းက “ရာဇဝတ်သား” ဆိုတဲ့ တံဆိပ်ကို သုံးပြီး အချို့လူတွေကို အသံမရှိအောင်၊ အခွင့်အရေးမရှိအောင်၊ လူသားမဟုတ်သလို ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။
“သရက်သီးခိုးတဲ့သူက သူခိုး၊ ဒေါ်လာသန်းချီလိမ်တဲ့သူက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သွားတဲ့အခါ ရာဇဝတ်မှုဆိုတာ တံဆိပ်ကပ်ခြင်းလည်း ဖြစ်နေပြီ။”
ပုန်ကန်မှု၊ အာဏာဖီဆန်မှုနှင့် သမိုင်းက ပြန်ရေးသော ရာဇဝတ်မှု
ဒီအလွှာမှာ ရာဇဝတ်မှုဟာ တည်ရှိနေတဲ့ အာဏာအစီအစဉ်ကို ဖောက်ထွက်တဲ့ လုပ်ရပ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ပုန်ကန်သူ၏ပြဿနာ: မတရားတဲ့ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်သူဟာ သူ့ခေတ်မှာ ရာဇဝတ်သားဖြစ်နိုင်ပေမယ့် နောက်ခေတ်မှာ သူရဲကောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ CDM, civil disobedience, Land Back occupation, ခိုလှုံပေးခြင်းတို့ဟာ ဥပဒေစာအုပ်နဲ့ သမိုင်းစာအုပ်ကြားမှာ အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
အန္တရာယ်: ပုန်ကန်မှုကို အလိုလိုမြင့်မြတ်သွားအောင် မလုပ်သင့်ပါ။ အကြောင်းပြချက်က တရားမျှတမှုဖြစ်သော်လည်း လုပ်နည်းက ဖိနှိပ်မှုကို ထပ်ပွားနိုင်ပါတယ်။
“မတရားတဲ့စည်းကို ဖောက်ရတာဟာ တခါတရံ တာဝန်ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ‘ငါမှန်တယ်’ ဆိုတဲ့ စိတ်ကလည်း အာဏာရှင်အသစ်တစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။”
သမိုင်း၊ လူမှုတည်ဆောက်မှုနှင့် အခြားတရားမျှတမှုဘောင်များ
ဒီအလွှာမှာ ရာဇဝတ်မှုကို သဘာဝအမျိုးအစားမဟုတ်ဘဲ သမိုင်းကြောင်းအရ တည်ဆောက်ပြီး ပြောင်းလဲလာသော ဘောင် အဖြစ် ကြည့်ပါတယ်။
ပြောင်းလဲနေသောအဓိပ္ပာယ်: ခေတ်တခုမှာ ရာဇဝတ်မှုဖြစ်တာက နောက်ခေတ်မှာ အခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်။ ခေတ်တခုမှာ ပုန်ကန်မှုဖြစ်တာက နောက်ခေတ်မှာ နိုင်ငံတည်ဆောက်မှုအဖြစ် ပြန်ရေးနိုင်ပါတယ်။
အနာဂတ်အတွက်: ရာဇဝတ်မှုကို အပြစ်ပေးရေးစနစ်တခုတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းမယ့်အစား နစ်နာမှုကို ပြုပြင်ခြင်း၊ အခြေအနေကို ပြောင်းလဲခြင်း၊ အာဏာကို တာဝန်ခံစေခြင်း၊ လူမှုကာကွယ်ရေးကို လူသားဆန်စေခြင်းတို့နဲ့ ချိတ်ဆက်စဉ်းစားရမယ်။
“ရာဇဝတ်မှုဆိုတာ လူဆိုးတယောက်ရဲ့ ပုံပြင်တခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ဘာကိုကာကွယ်ပြီး ဘာကိုမမြင်ချင်သလဲဆိုတာ ပြတဲ့ ကြေးမုံပြင်တချပ်လည်း ဖြစ်တယ်။”
မေးသင့်သည့် မေးခွန်းကောင်း
ရာဇဝတ်မှုကို ဆွေးနွေးတဲ့အခါ “ဥပဒေချိုးလား မချိုးလား” ဆိုတာတခုတည်းနဲ့ မပြီးသင့်ပါဘူး။ နစ်နာမှု၊ ဥပဒေ၊ အာဏာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ တရားမျှတမှုနဲ့ ပုန်ကန်မှုတို့ကို ခွဲခြားပြီး ပြန်ချိတ်ဆက်ကြည့်ရမယ်။
တံဆိပ်ကပ်ခြင်းကို ကျော်ပြီး နစ်နာမှုနှင့် အာဏာကို မြင်နိုင်ဖို့
လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုမှာ ထိခိုက်နစ်နာမှုကို တားဆီးဖို့လိုပါတယ်။ သို့သော် ရာဇဝတ်မှုဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မျက်စိမှိတ်လက်ခံလိုက်ရင် အာဏာရှိသူတွေက မိမိတို့အတွက် မသင့်တော်တဲ့ လူတွေ၊ အတွေးတွေ၊ လှုပ်ရှားမှုတွေကို “အန္တရာယ်” “ရာဇဝတ်မှု” “မငြိမ်သက်မှု” လို့ ရောင်းချနိုင်ပါတယ်။
ဒဿနဆုံရပ်က ရာဇဝတ်မှုကို ရိုမန်တစ်လုပ်ဖို့ မဟုတ်ပါ။ ခိုးမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ ခေါင်းပုံဖြတ်မှု၊ စနစ်တကျဖိနှိပ်မှုတို့ကို လေးနက်စွာ မြင်ရမယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ ဥပဒေက ရာဇဝတ်မှုလို့ ခေါ်လိုက်တိုင်း တရားမျှတမှုဘက်က စကားပြောနေတယ်လို့ မယုံသင့်ပါဘူး။ အရေးကြီးတာက နစ်နာမှုကို မဖုံးကွယ်ဖို့၊ အာဏာကို မကိုးကွယ်ဖို့၊ ပုန်ကန်မှုကိုလည်း မစဉ်းစားဘဲ မမြှင့်တင်ဖို့ပါ။
Comments
Post a Comment