ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်စဉ်းစားခြင်း
ယုံကြည်မှုကို မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ ယုံခြင်း သို့မဟုတ် သစ္စာရှိခြင်းအဖြစ်သာ မယူဆဘဲ၊ အန္တရာယ်ခံခြင်း၊ မှတ်တမ်း၊ တာဝန်ယူမှု၊ အာဏာ၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်မှုနှင့် စုပေါင်းဘဝတို့ ဆုံရာက ဆက်ဆံရေးအခြေအနေတခုအဖြစ် လေ့လာခြင်း။
ယုံကြည်မှုကို ဘာကြောင့် လေ့လာရသလဲ
ယုံကြည်မှုမရှိရင် ဆက်ဆံရေး၊ အဖွဲ့အစည်း၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုတွေ မလည်ပတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ယုံကြည်မှုကို မျက်စိမှိတ်လိုက်နာမှုအဖြစ် ပြောင်းသုံးလိုက်ရင် အာဏာအလွဲသုံးမှုကို ဖုံးကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
လူတယောက်ကို ယုံတယ်ဆိုတာ သူဘယ်တော့မှ မမှားဘူးလို့ ယုံတာမဟုတ်ပါဘူး။ သူမှားနိုင်ပေမယ့် တာဝန်ယူမယ်၊ ဖုံးကွယ်မထားဘူး၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အန္တရာယ်တခုကို ဝေမျှခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
- တခြားသူအပေါ် အန္တရာယ်တခု အပ်နှံခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
- ထပ်ခါထပ်ခါပြသခဲ့သော ယုံကြည်ရနိုင်မှုအပေါ် အခြေခံနိုင်တယ်။
- အာဏာကို မေးခွန်းမထုတ်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ သစ္စာစကားလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
နားလည်မှုအုတ်မြစ် ၃ ခု
ယုံကြည်မှုဟာ သန့်ရှင်းတဲ့စိတ်တခုမဟုတ်ပါ။ အန္တရာယ်ခံခြင်း၊ သက်သေအထောက်အထားနှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်မှုတို့ ဆုံရာမှာ တည်ဆောက်ပါတယ်။
အန္တရာယ်ခံခြင်းနှင့် အားနည်းနိုင်မှု
ယုံကြည်မှုရှိတယ်ဆိုတာ တခြားသူက ကိုယ့်ကို ထိခိုက်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း ဆက်ဆံရေးတခုကို ဆက်လက်ဖွင့်ထားခြင်းပါ။ အန္တရာယ်လုံးဝမရှိရင် ယုံကြည်မှုမလိုပါဘူး။
မှတ်တမ်း၊ ယုံကြည်ရနိုင်မှုနှင့် အထောက်အထား
ယုံကြည်မှုဟာ စကားလုံးထက် ထပ်ခါထပ်ခါပြသခဲ့တဲ့ အပြုအမူပေါ်မှာ တည်ပါတယ်။ ကတိ၊ လုပ်ရပ်၊ မှားယွင်းမှုအပေါ် တုံ့ပြန်ပုံနဲ့ အားနည်းသူတွေအပေါ် ဆက်ဆံပုံတွေက ယုံကြည်ရနိုင်မှုကို တည်ဆောက်ပါတယ်။
တာဝန်ယူမှုနှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်မှု
ယုံကြည်မှုက မမှားခြင်းကို မလိုအပ်ပါဘူး။ မှားတဲ့အခါ ဝန်ခံနိုင်မှု၊ နစ်နာမှုကို ပြုပြင်နိုင်မှုနဲ့ အာဏာကို စစ်ဆေးခွင့်ပေးနိုင်မှုတို့ကို လိုအပ်ပါတယ်။ တာဝန်ခံမှုမရှိတဲ့ ယုံကြည်မှုဟာ လွယ်လွယ်နဲ့ ကိုးကွယ်မှု ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။
ယုံကြည်မှုကို ကြည့်နိုင်သည့် ရှုထောင့် ၅ လွှာ
ယုံကြည်မှုကို ဘယ်အလွှာက ပြောနေသလဲ မရှင်းရင် ချစ်ခြင်း၊ သစ္စာ၊ နာခံမှု၊ reputation၊ legitimacy နဲ့ accountability တို့ကို တခုတည်းလို ရောထွေးမိနိုင်ပါတယ်။
လူတဦးချင်းဆက်ဆံရေး၊ သစ္စာနှင့် အားနည်းနိုင်မှု
ဒီအလွှာမှာ ယုံကြည်မှုကို တခြားသူရှေ့မှာ ကိုယ့်အားနည်းနိုင်မှုကို အကာအကွယ်မပြည့်စုံဘဲ ဖွင့်ထားခြင်း အဖြစ် ကြည့်ပါတယ်။
အဓိကမေးခွန်း: ယုံကြည်မှုဟာ စိတ်ခံစားချက်လား၊ တခြားသူရဲ့ ယုံကြည်ရနိုင်မှုကို ခန့်မှန်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်လား။
တင်းမာမှု: သံသယတိုင်းက ဆက်ဆံရေးကို ဖျက်နိုင်သလို၊ သံသယမရှိခြင်းကလည်း အလွဲသုံးစားမှုကို ခွင့်ပြုနိုင်ပါတယ်။
“ယုံကြည်တယ်ဆိုတာ မစစ်ဆေးဘူးလို့ မဆိုလိုဘူး။ စစ်ဆေးခံရတာကို သစ္စာဖောက်မှုလို့ မယူဆတဲ့ ဆက်ဆံရေး ဖြစ်ရမယ်။”
အဖွဲ့အစည်း၊ စည်းမျဉ်းနှင့် Institutional Trust
ဒီအလွှာမှာ ယုံကြည်မှုဟာ လူကောင်းတယောက်အပေါ် အားကိုးခြင်းထက် စည်းမျဉ်း၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ ပြန်လည်တိုင်ကြားနိုင်မှုအပေါ် ယုံကြည်ခြင်း ဖြစ်လာပါတယ်။
အဖွဲ့အစည်း၏တာဝန်: လူတိုင်းကောင်းမယ်လို့ မယူဆဘဲ အာဏာအလွဲသုံးမှုကို ဖော်ထုတ်၊ ကန့်သတ်၊ ပြင်ဆင်နိုင်တဲ့စနစ်ရှိရမယ်။
အန္တရာယ်: procedure ရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ ယုံကြည်မှုမရပါဘူး။ စည်းမျဉ်းက အားကြီးသူအတွက်သာ ကာကွယ်ရေးဖြစ်နေရင် institutional trust ပျက်စီးပါတယ်။
“ကောင်းတဲ့အဖွဲ့အစည်းဆိုတာ လူကောင်းတွေပဲရှိတဲ့နေရာ မဟုတ်ဘူး။ လူမကောင်းလာရင်တောင် ထိခိုက်မှုကို ကန့်သတ်နိုင်တဲ့နေရာပါ။”
အာဏာ၊ သစ္စာတောင်းဆိုမှုနှင့် မျက်စိမှိတ်ယုံကြည်ခြင်း
ဒီအလွှာမှာ ယုံကြည်မှုဟာ နိုင်ငံရေးအာဏာရဲ့ ဘာသာစကား ဖြစ်လာပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်၊ နိုင်ငံတော်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုတခုက “ယုံကြည်ပေးပါ” လို့ တောင်းတဲ့အခါ ဘာကို မမေးစေချင်တာလဲဆိုတာ မေးရပါတယ်။
သစ္စာနှင့် အာဏာ: ဝေဖန်မှုကို သစ္စာဖောက်မှုလို့ သတ်မှတ်တာက ယုံကြည်မှုမဟုတ်ဘဲ obedience ထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
မညီမျှမှု: အားနည်းသူတွေကို ယုံကြည်မှုသက်သေပြခိုင်းပြီး အာဏာရှိသူတွေကတော့ transparency မပေးရင် ယုံကြည်မှုဟာ တစ်ဖက်သတ်အပ်နှံမှု ဖြစ်သွားပါတယ်။
“ယုံကြည်မှုတောင်းတဲ့သူက စစ်ဆေးခွင့်ကိုလည်း လက်ခံရမယ်။ မဟုတ်ရင် ယုံကြည်မှုမဟုတ်ဘဲ လက်နက်ချခိုင်းတာပဲ ဖြစ်တယ်။”
စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှု၊ Solidarity နှင့် ယုံကြည်မှု၏ အခြေခံအဆောက်အအုံ
ဒီအလွှာမှာ ယုံကြည်မှုကို အတူလုပ်နိုင်စွမ်းကို ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ လူမှုအခြေခံအဆောက်အအုံ အဖြစ် ကြည့်ပါတယ်။
စုပေါင်းအန္တရာယ်: လှုပ်ရှားမှု၊ community, NGO, resistance network တို့မှာ လူတွေက အချက်အလက်၊ အရင်းအမြစ်၊ လုံခြုံရေးနဲ့ reputation ကို အချင်းချင်း အပ်နှံရပါတယ်။
Trust budget: ကတိမတည်ခြင်း၊ သတင်းမပေးခြင်း၊ ခေါင်းဆောင်က မရှင်းပြခြင်း၊ အားနည်းသူကို စတေးခြင်းတို့က စုပေါင်းယုံကြည်မှုကို တဖြည်းဖြည်းစားသုံးပါတယ်။
“ယုံကြည်မှုက မမြင်ရတဲ့ အရင်းအမြစ်ပါ။ အဖွဲ့တွေက နေ့တိုင်းသုံးကြပေမယ့် ပြန်မဖြည့်ရင် တနေ့ကျ လှုပ်ရှားမှုကြီးတခုလုံး ရပ်သွားနိုင်တယ်။”
သမိုင်း၊ သစ္စာဖောက်မှုနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း
ဒီအလွှာမှာ ယုံကြည်မှုကို အတိတ်ကတိများ၊ ချိုးဖောက်မှုများ၊ စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်နဲ့ အနာဂတ်ဆက်ဆံရေး တို့ကြားက သမိုင်းဆိုင်ရာအရာအဖြစ် ကြည့်ပါတယ်။
သမိုင်း၏အလေးချိန်: လူမျိုးစု၊ အဖွဲ့အစည်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီ၊ နိုင်ငံတော်တို့ကြား ယုံကြည်မှုမရှိခြင်းဟာ လူတဦးချင်းသံသယမဟုတ်ဘဲ ထပ်ခါထပ်ခါကျိုးပျက်ခဲ့တဲ့ ကတိတွေရဲ့ မှတ်တမ်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ပြန်လည်တည်ဆောက်မှု: ယုံကြည်မှုကို တောင်းယူလို့မရပါဘူး။ အမှန်တရားဖော်ထုတ်မှု၊ တာဝန်ယူမှု၊ reparations, power-sharing နဲ့ အချိန်ကြာကြာ တည်တံ့တဲ့လုပ်ရပ်တွေကနေ ပြန်တည်ဆောက်ရပါတယ်။
“ယုံကြည်မှု ပျက်သွားတာကို မေ့ခိုင်းလို့ မပြန်လာဘူး။ မှတ်ဉာဏ်ကို လေးစားပြီး အာဏာဆက်ဆံရေးကို ပြောင်းမှ ပြန်လာနိုင်တယ်။”
မေးသင့်သည့် မေးခွန်းကောင်း
ယုံကြည်မှုကို ဆွေးနွေးတဲ့အခါ “ယုံလား၊ မယုံဘူးလား” ဆိုတဲ့ ခံစားချက်နှစ်ခုတည်းနဲ့ မပြီးသင့်ပါဘူး။ အန္တရာယ်၊ မှတ်တမ်း၊ အာဏာ၊ accountability နဲ့ repair တို့ကို အတူကြည့်ရမယ်။
ယုံကြည်မှုကို ကိုးကွယ်မှုမဖြစ်စေဘဲ စုပေါင်းအင်အားဖြစ်စေဖို့
လူတွေဟာ ယုံကြည်မှုမရှိဘဲ အတူမနေနိုင်ပါဘူး။ အရာရာကို ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးမယ်ဆိုရင် ဆက်ဆံရေးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ မလည်ပတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ယုံကြည်မှုကို သံသယမထားရဘူး၊ မေးခွန်းမထုတ်ရဘူး၊ ခေါင်းဆောင်ကို မဝေဖန်ရဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သုံးရင် အာဏာကို မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးပေးပါတယ်။
ဒဿနဆုံရပ်က ယုံကြည်မှုကို ပျော့ညံ့သောခံစားချက်အဖြစ် မယူဆပါဘူး။ ယုံကြည်မှုက အန္တရာယ်ကို ဝေမျှဖို့ သတ္တိလိုသလို၊ စစ်ဆေးခွင့်ပေးဖို့ နိမ့်ချမှု၊ မှားရင်ဝန်ခံဖို့ တာဝန်ယူမှုနဲ့ ပျက်သွားရင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ စိတ်ရှည်မှုလည်း လိုပါတယ်။ ယုံကြည်မှုက မေးခွန်းတွေကို ပိတ်သည့်အခါ အာဏာဖြစ်လာပြီး၊ မေးခွန်းတွေကို ခံနိုင်သည့်အခါ စုပေါင်းစွမ်းအား ဖြစ်လာပါတယ်။
Comments
Post a Comment