Skip to main content

နယ်နိမိတ်များနှင့် ဘဝအဓိပ္ပာယ်


စာရေးသူတို့ လူသားတွေဟာ ဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို အဆက်မပြတ် ရှာဖွေနေကြတာပဲ မဟုတ်လား။ စာရေးသူတို့ရဲ့ အလုပ်၊ မိသားစု၊ ယုံကြည်မှုတွေမှာ အနှစ်သာရရှိဖို့ကို လိုလားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဆိုတာကို နေရာတိုင်းမှာ၊ အရာအားလုံးထဲမှာ ရှာလို့မရဘူး။ အဓိပ္ပာယ်ရှိဖို့ဆိုရင် မလွဲမသွေ နယ်နိမိတ်တွေကို လိုအပ်တယ်။ နယ်နိမိတ် (အကန့်တွေ) ဆိုတာ ထောင်ချောက်တွေတင် ဖြစ်နိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ အာရုံစူးစိုက်မှုအတွက် ဘောင် (Framework of Focus) တခုလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။

စာရေးသူတို့ရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက အကန့်အသတ် ရှိတယ်။ စာရေးသူတို့ရဲ့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ အချိန်၊ စွမ်းအင်တွေကလည်း အကန့်အသတ်ရှိတယ်။ တကမ္ဘာလုံးကို တပြိုင်နက် ဂရုစိုက်ပြဖို့ကြိုးစားရင်၊ နောက်ဆုံးမှာ ဘယ်သူ့ကိုမှ စစ်မှန်စွာ ဂရုစိုက်မိမှာ မဟုတ်ဘူး။ နယ်နိမိတ်ဆိုတာ တန်ဖိုးထားရမယ့် အရာတွေကို ရွေးချယ်တာပဲ။ စာရေးဆရာ တယောက်ဟာ စာအုပ်တအုပ်ကို အဓိပ္ပာယ်ရှိစေဖို့အတွက် မရေးသင့်တဲ့ စကားလုံးတွေ၊ မထည့်သင့်တဲ့ ဇာတ်လမ်းပိုင်းတွေကို ချန်လှပ်ထားရတယ်။ ပန်းချီဆရာ တယောက်ဟာ ပန်းချီကား တချပ်ကို အသက်ဝင်စေဖို့ အရောင်စုံအားလုံးကို မသုံးဘဲ၊ အရောင်အနည်းငယ်ကိုသာ ရွေးချယ်ရတာပဲ။

နယ်နိမိတ်မရှိတဲ့ လွတ်လပ်မှုဟာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်တယ်။ ဘာလုပ်ရမယ်မှန်း မသိတဲ့အခါ၊ စာရေးသူတို့ဟာ လုပ်နိုင်စရာတွေ အများကြီးထဲမှာ ပိတ်မိနေပြီး နောက်ဆုံးမှာ ဘာတခုမှ မပြီးမြောက်ဘဲ ဘာတခုမှလည်း တကယ်အရေးမကြီးတော့ဘူးလို့ ခံစားရတတ်တယ်။ အဲဒါကိုပဲ "အဆုံးမဲ့လွတ်လပ်မှုကလာတဲ့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု" လို့ ခေါ်နိုင်တယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဘယ်အရာတွေအတွက် အချိန်ပေးမယ်၊ ဘယ်အရာတွေအတွက် စိတ်မပူပန်ဘူးဆိုတာ ရွေးချယ်လိုက်တဲ့အခါ၊ စာရေးသူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာဟာ စတင်ပုံပေါ်လာတယ်။ ဒါကြောင့် နယ်နိမိတ်တွေဟာ စာရေးသူတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ စာရေးသူတို့ ဘယ်သူဖြစ်လာမယ်၊ ဘာကို အလေးထားမယ်ဆိုတာကို ပြသဖို့အတွက် ဖြစ်တယ်။ အဲဒီလို ရွေးချယ်ထားတဲ့ နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာမှသာ စစ်မှန်တဲ့ သစ္စာရှိမှုနဲ့ နှစ်မြှုပ်မှုတွေ ပေါက်ဖွားလာနိုင်ပြီး ဘဝက တိကျပြတ်သားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။

နယ်နိမိတ် ချမှတ်တာဟာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးတယ်ဆိုပေမဲ့၊ ဒီနယ်နိမိတ်တွေဟာ မာကျောလွန်းပြီး ဖိနှိပ်တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုရမယ်။ လူမှုရေးအရဖြစ်ဖြစ်၊ ကိုယ်ပိုင်ဘဝမှာဖြစ်ဖြစ် အခိုင်အမာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နယ်နိမိတ်တွေက တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကို တားဆီးနိုင်တယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဘဝတခုလုံးကို တခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်၊ တခုတည်းသော ယုံကြည်မှုနဲ့ပဲ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ ပတ်ဝန်းကျင်က အပြောင်းအလဲတွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် အတွေးအခေါ် အသစ်တွေကို လက်ခံဖို့ ခက်ခဲသွားတယ်။ ဒီလိုအခါမျိုးမှာ နယ်နိမိတ်ဟာ အကာအကွယ် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ စာရေးသူတို့ကို ကမ္ဘာကြီးနဲ့ အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်လိုက်တဲ့ ထောင်နံရံ ဖြစ်လာတတ်တယ်။

ဒါကြောင့် စာရေးသူတို့ဟာ နယ်နိမိတ်တွေကို စိစစ်သုံးသပ်တာတော့ လုပ်ရမယ်။ စိစစ်သုံးသပ်ပြီး ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိတဲ့ (Flexible) ပုံစံမျိုးကို ဖြစ်နေဖို့ လိုအပ်တယ်။ ဘဝအဓိပ္ပာယ်ဆိုတာ တသမတ်တည်း မရှိဘဲ အတွေ့အကြုံတွေနဲ့အတူ ပြောင်းလဲနေတာပဲ။ တိကျတဲ့ နယ်နိမိတ်ကို ချမှတ်ထားသော်လည်း အဲဒီ နယ်နိမိတ်ကို ပြန်လည် မေးခွန်းထုတ်ဖို့၊ အသစ်တဖန် ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ စိတ်အားထက်သန်မှုကို စာရေးသူတို့မှာ ပိုင်ဆိုင်ထားရမယ်။ ဒီလိုမှသာ နယ်နိမိတ်တွေဟာ စာရေးသူတို့ကို ထိန်းချုပ်မယ့် အရာတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုတဲ့ ကိရိယာတွေအဖြစ် တည်ရှိနေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုချင်တယ်။

တကယ်တော့ နယ်နိမိတ် ချမှတ်တယ်ဆိုတာ စွန့်လွှတ်ခြင်းဝိဇ္ဇာပညာတခုပဲ။ အရေးမကြီးတဲ့အရာတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ စာရေးသူတို့ရဲ့ စွမ်းအင်တွေက တကယ်အရေးကြီးတဲ့ အရာတွေဆီကို စီးဆင်းသွားတယ်။ နယ်နိမိတ် မသတ်မှတ်ရင် အရာအားလုံးက "ဖြစ်နိုင်ချေ" အဆင့်မှာပဲ ရှိနေပြီး အရာတခုမှ "လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှု" ဖြစ်မလာဘူး။ စစ်မှန်တဲ့ ဘဝအဓိပ္ပာယ်ဆိုတာ အကန့်အသတ်မဲ့ လွတ်လပ်မှုထဲမှာ ရှိတာ မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ တိကျတဲ့ တာဝန်ယူမှုနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေထဲမှာပဲ တည်ရှိနေတယ်လို့ တွေ့ကြရပါလိမ့်မယ်။

Comments

Popular posts from this blog

တန်ဖိုးထားမှုများက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်း ဖြစ်လာသောအခါ

လူ့အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အမှားအမှန် ခွဲခြားသိမြင်ပြီး ဂရုစိုက်တတ်သူများ လိုအပ်သည်။ သူတို့မရှိလျှင် ရက်စက်မှုများသည် သာမန်ကိစ္စတခုကဲ့သို့ လွယ်လွယ်ကူကူ ဖြတ်သန်းသွားပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Moral concern) နှင့် လူမှုဗေဒပညာရှင်များ ခေါ်ဆိုသော "ကိုယ်ကျင့်တရား စွန့်ဦးတီထွင်မှု" (Moral entrepreneurship) ကြားတွင် ကွာခြားချက်တခု ရှိသည်။ ထိုကွာခြားချက်သည် အရေးကြီးသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တခုက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ပေးသော်လည်း၊ အခြားတခုက ကိုယ်ကျင့်တရားကို ထိန်းချုပ်ရေး ကိရိယာတခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်လေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဟောင်းဝဒ် အက်စ် ဘက်ကာ (Howard S. Becker) သည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance (ဘေးဖယ်ခံရသူများ - သွေဖည်ခြင်းဆိုင်ရာ လူမှုဗေဒ လေ့လာချက်များ) စာအုပ်တွင် Moral Entrepreneurship ဟူသည့် ဝေါဟာရကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ အခန်း (၃) တွင် "တံဆိပ်ကပ်ခြင်း သီအိုရီ" (Labeling Theory) မှတဆင့် သွေဖည်ခြင်း (Deviance) ကို လူ့အဖွဲ့အစည်းက မည်သို့ တည်ဆောက်ယူသည်ကို ရှင်းပြရန် ဤအယူအဆကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အချို့သော ...

တိုးတက်မှု (Development) နှင့် သက်သာခြင်း-ပင်ပန်းခြင်း (စကားဝိုင်း ၂)

ကိုလင်း ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမယ့် ခေါင်းစဉ်က ကျွန်တော်တို့ နေ့တိုင်း ကြုံတွေ့နေရတဲ့ "တိုးတက်မှု" (Development) ဆိုတာပါပဲ။ တိုးတက်တယ်ဆိုတာ ဘာလဲ။ လူ့ဘဝကို သက်သာစေတာလား၊ ပိုရှုပ်ထွေးစေတာလား။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလား၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလား။ ကဲ... ဘယ်လိုမြင်လဲ စလိုက်ကြရအောင်။ ကိုသီလ ကျွန်တော် အရင်စပြောမယ်ဗျာ။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောမယ်ဆိုရင်တော့ ကျောက်ဂူထဲ နေရတဲ့ဘဝထက်စာရင် အများကြီး တိုးတက်လာတာ ငြင်းလို့မရဘူး။ အစားအသောက်ဆိုရင်လည်း အမဲလိုက်စရာ မလိုတော့ဘူး၊ ပါကင်ထုတ်ပြီးသား အသားငါးတွေ စူပါမားကတ်မှာ အဆင်သင့် ဝယ်လို့ရပြီ။ Living Standard က မြင့်လာတာ အမှန်ပဲ။ မမေ ဒါပေမဲ့ ကိုသီလရေ၊ အဲ့ဒီ "အဆင်သင့်" ကို ရဖို့အတွက် အရင်က မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ "ရုန်းကန်မှု" အသစ်တစ်ခု ထပ်ပေါ်လာတယ်လေ။ ရှေးလူတွေက သားကောင်နောက် လိုက်ပြေးရတာ ပင်ပန်းတယ်၊ အခုလူတွေက အလုပ်ပြုတ်မှာ ကြောက်ရတာ၊ Performance ပြိုင်ရတာတွေနဲ့ ပင်ပန်းရပြန်ရော။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်သာလာပေမဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုက ပိုများလာသလားလို့။ မစိန် ဟုတ်တယ်၊ အားလုံး တိုးတက်သွားတာမှ မဟုတ်တာ။ မရှိတဲ့သူတွေကျတော့ နောက်ကောက်ကျန်ခဲ့တာပဲ။ ပြီးတော့ ပြန...

ဘာသာစကားမပါဘဲ ပဋိညာဉ်တခု ဖြစ်နိုင်ပါသလား

အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်လေးတွေနဲ့ အတူနေတာဟာ ဆက်ဆံရေးတခုလို့ စာရေးသူတို့ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ တခါတရံ "အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေး" လို့တောင် အဆင့်မြှင့်ပြီး ပြောကြသေးတယ်။ "ငါတို့က တယောက်ကိုတယောက် ကယ်တင်ခဲ့ကြတာ"၊ "ငါတို့က ရွေးချယ်ခဲ့ကြတာ"၊ "ငါတို့က အတူတူရှိနေဖို့ ဖန်တီးထားတာ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးလေးတွေက နားထောင်လို့ကောင်းသလို အကြောင်းပြချက်ခိုင်လုံသလိုလည်း ထင်ရပါတယ်။ ဒီစကားတွေထဲမှာ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ ငြင်းချက်တခု တိတ်တဆိတ်ပါနေတတ်တယ်- အဲဒါကတော့ လူနဲ့ တိရစ္ဆာန်ကြားမှာ "လူမှုပဋိညာဉ် (Social Contract)" လိုမျိုး သဘောတူညီချက်တခု ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ စာချုပ်ဆိုတဲ့အရာတွေက ရှေးရိုးအမြင်အရ ဘာသာစကားနဲ့ ချည်နှောင်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘောတူညီချက်တခု ဖြစ်မြောက်ဖို့ နှစ်ဖက်စလုံးက စည်းကမ်းချက်တွေကို နားလည်နိုင်ရမယ်၊ မေးခွန်းထုတ်နိုင်ရမယ်၊ ပြီးရင် ငြင်းပယ်နိုင်ရမယ်လို့ ယူဆထားပါတယ်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်လေးတွေကတော့ လူစကားနဲ့ ဒါတွေ မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စာရေးသူတို့က သဘောတူညီချက်တခု ရှိနေသလိုမျိုး ပြောနေကြတုန်းပါပဲ။ ဒီစာကတော့ မေတ္တာတရား ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တာဝန်ယ...